Η αλβανικÞ μετανÜστευση της δεκαετßας 1990
Οι συγκροýσεις και οι κρßσεις που Ýλαβαν χþρα στα ΒαλκÜνια, μετÜ τις «επαναστÜσεις» στο μεταßχμιο των δεκαετιþν 1980-1990 και η εßσοδος στη μετÜ-κομμουνιστικÞ εποχÞ, προκÜλεσαν ισχυρÝς πληθυσμιακÝς μετακινÞσεις που χαρακτηρßζονται απü μια Ýνταση Üγνωστη μÝχρι τüτε σε üλες τις χþρες της περιοχÞς
Η Αλβανßα, χþρα κλειστÞ μÝχρι το τÝλος της δεκαετßας του 80, εßδε τον πληθυσμü της να μεταβÜλλεται τüσο απü τη μαζικÞ μετανÜστευση των κατοßκων της – κυρßως προς την Ιταλßα και την ΕλλÜδα – üσο και απü μια πολý σημαντικÞ φυγÞ του αγροτικοý πληθυσμοý της προς τα αστικÜ κÝντρα
ΑνÜμεσα στα ζητÞματα που μας ενδιαφÝρει να εξετÜσουμε εßναι:
Η εκτßμηση της Ýντασης των αλλαγþν και των μεταβολþν της δομÞς ανÜ φýλο και ηλικßα του συνολικοý πληθυσμοý μετÜ το 1990, συγκρßνοντας τα δεδομÝνα του 2001 με τον αναμενüμενο πληθυσμü με βÜση την απογραφÞ του 1989 και λαμβÜνοντας υπüψη τα δεδομÝνα της φυσικÞς κßνησης (γονιμüτητα και θνησιμüτητα.
Η ανÜλυση των συνεπειþν των μεταναστεýσεων (εσωτερικþν και εξωτερικþν) στη δομÞ ανÜ φýλο και ηλικßα του συνολικοý, του αγροτικοý και του αστικοý πληθυσμοý της περιοχÞς των ΤιρÜνων.
Η ανÜλυση των συνεπειþν της διεθνοýς μετανÜστευσης στην ανανÝωση του αλβανικοý πληθυσμοý εργÜσιμης ηλικßας (15-64 χρονþν), στη δομÞ του ανÜ φýλο και ηλικßα ως και στην κατανομÞ του με βÜση τα επßπεδα εκπαßδευσης.
Η ανÜλυση των χαρακτηριστικþν των Αλβανþν μεταναστþν, κυρßως στην ΕλλÜδα και την Ιταλßα, βασισμÝνη σε απογραφÝς που πραγματοποιÞθηκαν στις χþρες αυτÝς (2001). Ειδικüτερο ενδιαφÝρον παρουσιÜζει η διερεýνηση της χωρικÞς κατανομÞς των Αλβανþν μεταναστþν και η εκτßμηση του βαθμοý ενσωμÜτωσÞς τους, μÝσω της οικονομικþν τους δραστηριοτÞτων και της επαγγελματικÞς τους θÝσης, των γαμÞλιων πρακτικþν τους, των αναπαραγωγικþν τους συμπεριφορÝς κ.ο.κ.
Η ανÜλυση των εσωτερικþν μεταναστεýσεων στην Αλβανßα και η καταγραφÞ των συνεπειþν της αγροτικÞς εξüδου στη δομÞ ανÜ φýλο και ηλικßα του πληθυσμοý εργÜσιμης ηλικßας των αγροτικþν περιοχþν ως και στην εξÝλιξη της κατανομÞς του ανÜ επßπεδο εκπαßδευσης.
Οι πρüσφατες δημογραφικÝς εξελßξεις στη Βοσνßα-Ερζεγοβßνη
Οι συγκροýσεις στην πρþην Γιουγκοσλαβßα Ýθιξαν ιδιαßτερα τη Βοσνßα – Ερζεγοβßνη. Οι συγκροýσεις αυτÝς προκÜλεσαν σημαντικÝς απþλειες και προξÝνησαν μαζικÝς και διαφοροποιομÝνες μετακινÞσεις και μεταναστεýσεις εκτüς των Βαλκανßων, μετακινÞσεις στα νÝα κρÜτη που δημιουργÞθηκαν απü την αποσýνθεση της πρþην Συνομοσπονδßας, μεταναστεýσεις στο εσωτερικü της χþρας (με Þ χωρßς τον επßσημο χαρακτηρισμü του προσφυγικοý πληθυσμοý Þ του εσωτερικÜ μετακινοýμενου). Οι συγκροýσεις αυτÝς εßχαν φυσικÜ και Üμεσες επιπτþσεις στη συλλογÞ δεδομÝνων της φυσικÞς κßνησης (απουσßα δεδομÝνων, ýπαρξη προβληματικþν δεδομÝνων κ.ο.κ ) .
ΜετÜ τις συμφωνßες του Dayton, το στατιστικü σýστημα της Βοσνßας-Ερζεγοβßνης Üρχισε να αναδιοργανþνεται. Αν και η κÜλυψη και η ποιüτητα των δεδομÝνων βελτιþνονται, ωστüσο υπÜρχει σε πολý μεγÜλο βαθμü Ýλλειψη δεδομÝνων σχετικÜ με τις μεταναστεýσεις τüσο στο εσωτερικü üσο και στο εξωτερικü. (οι αναχωρÞσεις προς το εξωτερικü Ýχουν μεν χÜσει πλÝον την ÝντασÞ τους και οι επιστροφÝς στην χþρα Ýχουν αρχßσει, αλλÜ οι εξελßξεις αυτÝς χρειÜζεται να επιβεβαιωθοýν).
Λüγω της Ýλλειψης αξιüπιστων δεδομÝνων, οι δημογραφικÝς εξελßξεις της Βοσνßας – Ερζεγοβßνης της περιüδου 1991-2008 απαιτοýν περαιτÝρω διερεýνηση καθþς οι περισσüτερες δημοσιεýσεις και μελÝτες σε διεθνÝς επßπεδο – και ιδιαßτερα ευρωπαúκü – συνÞθως δεν αναφÝρονται τη χþρα αυτÞ, ενþ η μη πραγματοποßηση απογραφÞς κατÜ τη δεκαετßα του 2000 συνιστÜ Ýνα ακüμη εμπüδιο στην ανÜλυση της δημογραφικÞς κατÜστασης της τη Βοσνßας – Ερζεγοβßνης.
Η τελευταßα απογραφÞ χρονολογεßται απü το 1991 και, δεδομÝνων των γεγονüτων που ακολοýθησαν, οι πληροφορßες της αποδεικνýονται, αναγκαστικÜ, πολý περιορισμÝνες .
ΚατÜ τη διÜρκεια της τελευταßας δεκαετßας, πραγματοποιÞθηκαν στη Βοσνßα-Ερζεγοβßνη πολλÝς Ýρευνες απü διεθνεßς οργανισμοýς σε συνεργασßα με τις ΣτατιστικÝς Υπηρεσßες της χþρας αυτÞς. Μποροýμε να υπενθυμßσουμε, ανÜμεσα σε Üλλες, την Ýρευνα για τα οικογενειακÜ εισοδÞματα (2004-2005), την Ýρευνα LSMS της Διεθνοýς ΤρÜπεζας (2001), την χρηματοδοτοýμενη απü το UNDP (2006) Ýρευνα εργατικοý δυναμικοý (LFS), την χρηματοδοτοýμενη απü το DIFD (Ην. Βασßλειο) Pannel Survey, τις Ýρευνες της UNICEF (2001 και 2006).
Οι προαναφερθεßσες Ýρευνες, χωρßς να Ýχουν ως πρþτο στüχο τη γνþση της δημογραφικÞς κατÜστασης της Βοσνßας – Ερζεγοβßνης, εμπεριÝχουν δεδομÝνα τα οποßα μποροýν να αξιοποιηθοýν απü τους δημογρÜφους.
Το ερευνητικü πρüγραμμα του Demobalk προβλÝπει:
Την καταγραφÞ üλων των αντιπροσωπευτικþν ερευνþν σε εθνικü επßπεδο απü το 1991 και μετÝπειτα.
Την ανÜλυση της μεθοδολογßας που υιοθετÞθηκε.
Την επεξεργασßα των απαντÞσεων σε ερωτÞσεις ιδιαßτερα «χρÞσιμες » στους δημογρÜφους.
Τη διασταýρωση των δεδομÝνων αυτþν των ερευνþν με δημογραφικÜ δεδομÝνα προερχüμενα απü τις ΣτατιστικÝς Υπηρεσßες, προκειμÝνου να επιχειρηθοýν εκτιμÞσεις για το συνολικü πληθυσμü και τη κατανομÞ του ανÜ φýλο και ηλικßα.
Την εκτßμηση των κυριüτερων δημογραφικþν δεικτþν και της εξÝλιξÞς τους μετÜ το 1990.
ΑνανÝωση και γÞρανση του ενεργοý πληθυσμοý στα ΒαλκÜνια
Η ερευνητικÞ αυτÞ πρüταση επικεντρþνεται στον ηλικιακÜ ενεργü πληθυσμü (απü 15 μÝχρι 64 χρονþν) και στις συνιστþσες του (απασχολοýμενος πληθυσμüς , πληθυσμüς χωρßς εργασßα).
Πρüκειται:
να ανιχνευθοýν οι αντßστοιχες εξελßξεις του απü το 1950 (μεταβολÝς του συνολικοý πληθυσμοý ανÜ φýλο, ηλικßα, επßπεδο εκπαßδευσης, κλÜδο οικονομικÞς δραστηριüτητας, θÝση στην απασχüληση, τüπο διαμονÞς κ.ο.κ ).
να αναλυθοýν οι τρüποι «ανανÝωσÞς» του και ειδικüτερα η συμβολÞ της γεννητικüτητας, της θνησιμüτητας και των διεθνþν μεταναστεýσεων.
να εκτιμηθοýν οι συνÝπειες των διεθνþν μεταναστεýσεων στην εξÝλιξη της κατανομÞς κατÜ επßπεδο εκπαßδευσης δßνοντας ιδιαßτερη Ýμφαση στην φυγÞ επιστημüνων.
να μελετηθοýν οι Ýξοδοι απü το εκπαιδευτικü σýστημα και να αναδειχθεß η πιθανÞ υποβÜθμιση του (αýξηση πρüωρων διαρροþν).
Η δημογραφικÞ γÞρανση των Βαλκανßων απü το 1950
Η δημογραφικÞ γÞρανση, φαινüμενο πολý παλιü στην Ευρþπη, ορßζεται ως η αýξηση της αναλογßας των ηλικιωμÝνων ατüμων στο συνολικü πληθυσμü. Πρüκειται για το αποτÝλεσμα δýο ταυτüχρονων εξελßξεων: του προοδευτικοý ελÝγχου της γονιμüτητας και της επιμÞκυνσης του προσδüκιμου ορßου ζωÞς. Η τÜση αυτÞ θα ενταθεß κατÜ τη διÜρκεια των επüμενων δεκαετιþν και η γÞρανση θα αγγßξει διÜφορες συνιστþσες των κοινωνιþν, για τις οποßες οι κοινωνßες αυτÝς, εßναι ελÜχιστα προετοιμασμÝνες
Το πρüγραμμα Ýρευνας δßνει προτεραιüτητα στην ανÜλυση των κυρßων χαρακτηριστικþν του φαινομÝνου απü το τÝλος του ΔευτÝρου Παγκοσμßου ΠολÝμου μÝχρι το 2050, üπως και των συνεπειþν του, τüσο για τις κοινüτητες στο σýνολü τους üσο και για τα Üτομα που τις αποτελοýν. Πραγματεýεται τα αποτελÝσματα της δημογραφικÞς γÞρανσης σε εθνικü και περιφερειακü επßπεδο και αρθρþνεται γýρω απü δýο τýπους ερωτημÜτων: ποιες προκλÞσεις καλοýνται να αντιμετωπßσουν οι κοινωνßες αυτÝς εξαιτßας της δημογραφικÞς γÞρανσης; Ποιες προσαρμογÝς Þ αλλαγÝς επιβÜλλονται;
Το πρüγραμμα επικεντρþνεται στα εξÞς:
την εκτßμηση των αποτελεσμÜτων της εξÝλιξης των παραμÝτρων-κλειδιþν της δημογραφικÞς ανανÝωσης (γονιμüτητα, θνησιμüτητα, κινητικüτητα των ατüμων) στην εξÝλιξη – στο παρελθüν και στο μÝλλον – της ηλικιακÞς δομÞς του πληθυσμοý των χωρþν, των περιοχþν και των μεγÜλων μητροπολιτικþν κÝντρων των Βαλκανßων (προσομοιþσεις).
τη μελÝτη της επßδρασης της δημογραφικÞς γÞρανσης στις δαπÜνες – στο παρελθüν και στο μÝλλον – για τη κοινωνικÞ προστασßα (υγεßα, συντÜξεις).
την κριτικÞ ανÜλυση των προηγοýμενων δημογραφικþν πολιτικþν.
Την προσαρμογÞ των βαλκανικþν κοινωνιþν στη μελλοντικÞ δημογραφικÞ γÞρανσÞ (προτÜσεις στρατηγικÞς διαχεßρισης).
ΔημογραφικÞ παιδεßα και Ýρευνα στα ΒαλκÜνια
Η διεθνÞς Ýνωση Demobalk επιχειρεß να απαντÞσει στo ερþτημα: ποιοι φορεßς και Üτομα αχολοýνται με θÝματα δημογραφßας στις ΒαλκανικÝς χþρες;
Ειδικüτερα, στις διÜφορες βαλκανικÝς χþρες, πρüκειται :
Να προχωρÞσει στη καταγραφÞ των φορÝων üπου διδÜσκεται η δημογραφßα, των κÝντρων που εμπλÝκονται στη δημογραφικÞ Ýρευνα και στα ζητÞματα πληθυσμοý, των θεσμικþν οργÜνων που αποφασßζουν στο χþρο της δημογραφßας.
Να δημιουργÞσει Ýνα αρχεßο προσþπων που ασχολοýνται με τη δημογραφßα και τα ζητÞματα του πληθυσμοý (εκπαιδευτικοß, ερευνητÝς, πολιτικοß).
Να καταγρÜψει τη φýση της διδασκαλßας στη δημογραφßα.
Να καταγρÜψει τις δημοσιεýσεις στα ζητÞματα πληθυσμοý τα τελευταßα πÝντε Ýτη και να δημιουργÞσει μια βιογραφικÞ βÜση.
Να αποτιμÞσει τις αποφÜσεις της δημογραφικÞς πολιτικÞς σε σχÝση με τα αποτελÝσματα των διαθÝσιμων ερευνþν.
Στοχεýουμε επßσης να καταγρÜψουμε τα ΤμÞματα σπουδþν στα ΑΕΙ και τα κÝντρα Ýρευνας εκτüς Βαλκανßων που υποδÝχονται (Þ θα μποροýσαν να υποδεχτοýν) ΒαλκÜνιους φοιτητÝς ως και τις συνθÞκες φοßτησης τους.
Με βÜση το συλλεγüμενο υλικü στις διÜφορες χþρες, θα γßνονται εκθÝσεις, σε τακτÜ διαστÞματα, για την κατÜσταση και την εξÝλιξη της δημογραφικÞς εκπαßδευσης στις βαλκανικÝς χþρες. ΤÝλος, η ¸νωση Ýχει θÝσει σαν στüχο και την κατÜρτιση σε θÝματα δημογραφßας και πληθυσμοý μÝσω της λειτουργßας «summer schools» στις ΒαλκανικÝς χþρες, κατÜρτιση που θα απευθýνεται σε Üτομα που εργÜζονται τüσο στον δημüσιο τομÝα üσο και στην τοπικÞ αυτοδιοßκηση.
|
